Denetimsiz Ekran Kullanımı Psikolojimizi Nasıl Etkiliyor?

Akıllı telefonlar, toplumsal medya platformları, çevrimiçi oyunlar ve sanal bahis sistemleri; bilgiye erişimi, eğlenceyi ve irtibatı kolaylaştırırken, denetimsiz kullanım durumunda önemli ruhsal sıkıntılara da yer hazırlıyor. Bilhassa çocuklar ve gençler bu meseleden en çok ziyan gören yaş kümeleri. Dijital bağımlılık aslında şahsî bir zayıflık değil, beynin ödül sisteminin dijital etraf ile etkileşiminin bir sonucu. Bireyler, farkındalık geliştirmeyle, hayatlarını yapılandırarak ve profesyonel dayanakla bağımlılık döngüsünü kırabiliyor. İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi’nden Uzm. Klinik Psikolog M. Yasin Çakıroğlu, destek almanın bu süreç için kritik bir adım olduğunu söylüyor. Böylece bireyler erken müdahale sayesinde bağımlılıklarını denetim altına alarak hayat kalitelerini yine kazanabiliyorlar. 

Dijital Bağımlılık His Durumunu Etkiliyor

Ekran bağımlılığı; bireyin aygıt kullanımını denetim edememesi ve bu durumun günlük hayat fonksiyonlarını olumsuz etkilemesiyle ortaya çıkan bir tablo. Yalnızca ekran müddeti değil, kullanımın sonlandırılmaması ve aygıttan uzak kalındığında hissedilen huzursuzluk, gerginlik ve boşluk duygusu da bu bağımlılığın temel göstergeleri ortasında gösteriliyor. Bu durum; dikkat eksikliği, uyku problemleri, toplumsal izolasyon, tasa ve depresyon üzere sıkıntılarla yakından alakalı. Çocuklarda gerilim, yalnızlık ve duygusal yorgunlukla başlayan ekran kullanımı, vakitle hisleri düzenlemenin temel aracı haline gelebiliyor. Bilhassa toplumsal medyada daima onay arayışı ve kıyaslama, çocukların özgüvenini düşürürken korkularını da artırıyor.

Bağımlılığa Nasıl Dönüşüyor?

Dijital bağımlılıkların temelinde yatan şey, beynimizin ödül sistemi. Zira insan beyni, haz veren davranışları tekrar etmeye eğilimli. Dijital oyunlar ve sanal platformlar da kullanıcıya belgisiz aralıklarla ödül sunacak formda tasarlandığı için bu belirsizlik, dopamin salgılamasını tetikleyerek kısa vadeli bir haz sağlıyor ve davranışın tekrarını güçlendiriyor. Vakitle bu döngü, alışkanlığa ve denetimsiz kullanıma dönüşebiliyor.

Sanal Kumar Riski Artırıyor

Ekran bağımlılığı, internet üzerinde tekrarlayan, denetim dışı, ziyan verici bahis ve talih oyunlarını içeren sanal kumar bağımlılığı için de değerli bir risk faktörü. Ekrana uzun mühlet bakmak, sanal kumar içeriklerine daha fazla maruz kalınmasına neden oluyor. Bu durum bilhassa genç yetişkinlerde dürtü denetimini zorlaştırırken, riskli kararların daha kolay alınmasına yol açabiliyor. 

Bağımlıkla Gayrette 3 Kritik Adım

İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi’nden Uzm. Klinik Psikolog M. Yasin Çakıroğlu, dijital bağımlılıkla baş etme sürecinin, atılacak 3 adımla hakikat yönetilmesi gerektiğini vurguluyor:

1. Farkındalık Geliştirin: Dijital kullanımın hangi hisler ve durumlar tarafından tetiklendiğini anlamak, değişimin birinci adımıdır. 

1. Günlük Ömrü Yine Düzenleyin: Tertipli uyku, sağlıklı beslenme, fizikî aktivite ve toplumsal bağların güçlendirilmesi bağımlılıkla uğraşta kıymetli rol onar. Dijital olmayan aktiviteler, alternatif memnunluk kaynakları oluşturur.  

1. Profesyonel Dayanak Alın: Bilişsel davranışçı terapi (BDT) ve motivasyon artıcı terapiler, dijital ve sanal kumar bağımlılığı tedavisinde tesirli usuller ortasında yer alır. Gerektiğinde ilaç tedavisi de sürece dâhil edilebilir.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı